Τα δέντρα προβλέπουν τον καιρό

Oι κλιματικές αλλαγές αποτυπώνονται στους δακτυλίους των κορμών. Η μελέτη τους μπορεί να προσφέρει, πέρα από ιστορική γνώση, στοιχεία για μελλοντικές κλιματικές μεταβολές.

Κάθε χρόνο, από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο, με τη διχοτόμηση των κυττάρων του καμβίου κάτω από το φλοιό των δένδρων, ένας ακόμη ετήσιος δακτύλιος δημιουργείται στον κορμό τους. Η δενδροχρονολόγηση αποτελεί μέθοδο που χρησιμοποιεί κυρίως η αρχαιομετρία με στόχο την εξαγωγή συμπερασματάτων, και μάλιστα με μεγάλη ακρίβεια, που αφορούν πέρα από την ιστορία και θετικές επιστήμες όπως την κλιματολογία.

Με μία εγκάρσια τομή μπορεί κανείς να υπολογίσει, μετρώντας τους δακτυλίους, την ηλικία του δέντρου, αλλά κι ένα πλήθος ακόμη χρήσιμων πληροφοριών: θερμοκρασία, βροχοπτώσεις, εκρήξεις ηφαιστείων και πυρκαγιές που συνέβησαν όσο το εκάστοτε δέντρο βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Περίοδοι ακμής και παρακμής στην ιστορία παρουσιάζουν συχνά αντιστοιχία με τις κλιματικές αλλαγές που καταγράφηκαν στους δακτυλίους των δέντρων.

Νεκρά δέντρα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες

Πεδίο για τους ερευνητές που ασχολούνται με τη δενδροχρονολόγηση δεν προσφέρουν μόνο τα ζωντανά δέντρα. Το νεκρό ξύλο εμπεριέχει αποθηκευμένες πληροφορίες ικανές να διαμορφώσουν μία εικόνα για τις κλιματικές αλλαγές.

«Στη Φινλανδία έχουμε πολλές αβαθείς λίμνες. Σε περίπτωση που ένα δέντρο παρασυρθεί και πέσει στη λίμνη, μπορεί να παραμείνει για χιλιάδες χρόνια σε καλή κατάσταση», επισημαίνει ο Γιάν Έσπερ, επικεφαλής του ερευνητικού προγράμματος για τη μελέτη των δενδροδακτύλιων στο πανεπιστήμιο του Μάιντς. Μέσα από τους κορμούς των δέντρων αυτών μπορούν οι ερευνητές να μελετήσουν τις κλιματικές αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία 2000 χρόνια στην περιοχή.

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων

Περίπου 2000 χρόνια πριν από τη βιομηχανική επανάσταση, μέχρι το 1900, σημειώθηκε μία σημαντική μεταβολή θερμοκρασίας στη Φινλανδία. Πρόκειται για μείωση με ρυθμό περίπου 0,3 βαθμούς Κελσίου ανά εκατονταετία. Η μετέπειτα περίοδος δεν προσμετρήθηκε στην καταμέτρηση, γιατί παρατηρήθηκε ένα νέο φαινόμενο: το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Επιπλέον στοιχεία για τις κλιματικές αλλαγές έδωσαν στους ερευνητές οι καμπύλες στους κορμούς των δέντρων, αποτέλεσμα ηφαιστειακών εκρήξεων. Αυτές οδήγησαν σε μία μείωση της θερμοκρασίας της τάξεως των 0,7 βαθμών Κελσίου. Ψυχρές και θερμές περίοδοι διαδέχονταν ανέκαθεν η μία την άλλη: η υψηλή θερμοκρασία στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία διακόπηκε από μία μικρή περίοδο παγετού. Τα κύματα καύσωνα της μεσαιωνικής περιόδου διαδέχθηκε μία απότομη πτώση της θερμοκρασίας που διήρκησε μέχρι τον 20ο αιώνα.

Η δενδροχρονολόγηση μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες στην πρόβλεψη των μελλοντικών κλιματικών μεταβολών. Παρόλα αυτά τα επιστημονικά δεδομένα που μέχρι σήμερα μας προσφέρουν οι δακτύλιοι των δέντρων, προέρχονται από μία εποχή όπου η εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ήταν σαφώς μικρότερη. Πρόκειται δηλαδή για μία μέθοδο που δεν λαμβάνει υπόψη της τον ανθρώπινο παράγοντα.

Ο πρώτος ξύλινος οικολογικός υπολογιστής

Ανακυκλώνεται σε ποσοστό 98% και παράγει περίπου 70% λίγότερο διοξείδιο του άνθρακα

 Τον πρώτο οικολογικό υπολογιστή, κατασκευασμένο 
από ξύλο, κατασκεύασε η ιρλανδική MicroPro σε συνεργασία με το γερμανικό ινστιτούτο Φράουχοφερ του Βερολίνου.

Ο υπολογιστής, που φέρει το όνομα I am eco, δηλαδή «είμαι οικολογικός» ανακυκλώνεται σε ποσοστό 98% και παράγει περίπου 70% λίγότερο διοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με ένα συμβατικό υπολογιστή. 

Είναι μάλιστα ο πρώτος υπολογιστής με οθόνη αφής που επιβραβεύεται με το «Λουλούδι», το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα (EU Ecolabel), το οποίο φέρουν όσα προϊόντα μεταξύ άλλων καταναλώνουν λιγότερη ηλεκτρική ενέργεια κατά τη χρήση, την κατάσταση αναμονής ή όταν είναι κλειστά, έχουν συναρμολογηθεί έτσι ώστε να ανακυκλώνονται εύκολα και έχουν συσκευαστεί με ανακυκλωμένα υλικά.

Ο I am eco πωλείται ήδη στην Ιρλανδία και από το Σεπτέμβριο θα είναι διαθέσιμος και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με την τιμή του να αρχίζει από τα 850 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. 

Η καθαρότερη λίμνη στον κόσμο!

Η Crater Lake στο Όρεγκον των Η.Π.Α. φημίζεται για τη μεγάλη καθαρότητα των νερών της, γεγονός που την κατατάσσει στην πρώτη θέση παγκοσμίως ως την καθαρότερη λίμνη στον κόσμο! Και όχι άδικα…

Η λίμνη τροφοδοτείται με νερό από τις μεγάλες ποσότητες χιονιού που λιώνουν από τα γύρω βουνά και -το σημαντικότερο- δεν έχει ούτε παραποτάμους να χύνονται στο εσωτερικό της αλλά ούτε και «εισόδους» ή ανοίγματα σε κάποιο σημείο, που να τη φέρνουν σε επαφή με άλλα ύδατα!

Καταγάλανα νερά, σχεδόν διάφανα καλύπτουν ολόκληρη την επιφάνεια της λίμνης, που φτάνει τα 6 μίλια σε πλάτος, ενώ οι μαγικές αντανακλάσεις συνθέτουν ένα εντυπωσιακό φυσικό τοπίο.

Επιπλέον, στο κέντρο της λίμνης δεσπόζει ένα μικρό νησάκι, το οποίο αποτελεί σπουδαίο βιότοπο για διάφορα πτηνά που ενδημούν στην περιοχή. Δημοφιλής ανάμεσα στους επισκέπτες για ψάρεμα, καταδύσεις και πεζοπορία στις ακτές, η Crater Lake αποτελεί έναν από τους καλύτερους προορισμούς όλες τις εποχές του χρόνου.

«Το μπάνιο στα κατακάθαρα νερά της είναι μια μοναδική εμπειρία, ενώ μια βουτιά στο βυθό με τα μάτια ορθάνοιχτα ολοκληρώνει με τον καλύτερο τρόπο μια μοναδική… υδάτινη εμπειρία. Άλλωστε, εδώ οι μάσκες είναι… περιττές!», λέει ένας επαγγελματίας δύτης.

Επικίνδυνες ακτές για κολύμβηση στην Αττική

Τα ακατάλληλα σημεία για κολύμβηση στην Αττική, περιλαμβάνει σχετική εγκύκλιος, που εξέδωσε η υφυπουργός Υγείας κ. Φωτεινή Σκοπούλη.

Τα δώδεκα σημεία στα οποία πρέπει να αποφεύγεται η κολύμβηση είναι τα εξής:


1.Όλα τα λιμάνια, μόνιμα αγκυροβόλια και ναυπηγεία, διαλυτήρια πλοίων.
2.Όλη η περιοχή από το λιμάνι του Πειραιά μέχρι και το Πέραμα.
3.Όλη η περιοχή Σκαραμαγκά μέχρι και την παραλία Ασπροπύργου.
4.Η παραλία Μεγάρων από προβλήτα έναντι ελικοδρομίου μέχρι την πλαζ Μεγάρων, καθώς και στο μικρό όρμο της προβλήτας έναντι του ελικοδρομίου.
5.Τα λιιμάνια Σκαφάκι, Σταυρού της Ακτής Θεμιστοκλέους, στο λιμανάκι της Σχολής Δοκίμων και 100 μέτρα εκατέρωθεν του Κέντρου MIRAMARE.
6.Η περιοχή από το βόρειο άκρο του Μικρολίμανου μέχρι και τη ακτή Ξηροτάγαρου (όριο μαρίνας).
7.Ζώνη 50 μέτρων από κάθε πλευρά του στομίων εκβολής όλων των αγωγών ομβρίων.
8.Ζώνη 200 μέτρων από κάθε πλευρά των στομίων εκβολής των αγωγών εγκαταστάσεων βιολογικού καθαρισμού λυμάτων, και κάθε άλλης παρόμοιας εκβολής σύμφωνα με τις νομαρχιακές αποφάσεις καθορισμού αποδέκτη, όπου τοποθετούνται τοπικές απαγορευτικές πινακίδες ή προτείνονται σχετικές σημάνσεις από τις τοπικές υγειονομικές αρχές.
9.Η περιοχή των Ναυπηγείων και λιμένος όρμου Λαυρίου μέχρι τη ΔΕΗ, με εξαίρεση την περιοχή που αρχίζει από την ακτή Χέλμη και συνεχίζεται μέχρι την περιοχή Θωρικού (Ακτή Θεάτρου).
10.Στη Ραφήνα, σε όλο το μήκος της εξωτερικής πλευράς του προσήνεμου μώλου του λιμανιού.
11.Ζώνη 200 μέτρων από τα σημεία εκβολής των αγωγών των εγκαταστάσεων που βρίσκονται στις περιοχές Νέας Μάκρης και Μαραθώνα και ειδικότερα των κατασκηνώσεων ΘΑΛΑ, και των κατασκηνώσεων Αεροπορίας - ΘΑΑ.
12.Στην περιοχή Ασωπού ποταμού, 200 μέτρα εκατέρωθεν της εκβολής του

Χρονιά ακραίων φαινομένων το 2011

Χρονιά ακραίων φυσικών φαινομένων σε όλο τον κόσμο ήταν το 2011, σύμφωνα με έκθεση για το κλίμα του ινστιτούτου NOAA (Εθνική Διοίκηση Ωκεανών και Ατμόσφαιρας).

 Όπως σημειώνει η έκθεση, σημειώθηκαν πλημμύρες στην Ταϊλάνδη, υπερβολική ξηρασία στην Αφρική και καύσωνας στην Ευρώπη. 

Το περσινό έτος ήταν θερμότερο από ό,τι ανέμεναν οι επιστήμονες (παρόλο που ήταν η πιο κρύα χρονιά από το 2008) γεγονός που το συγκαταλέγει στις 15 θερμότερες χρονιές του τελευταίου αιώνα. Οι θερμοκρασίες ήταν υψηλότερες του μέσου όρου των τελευταίων 30 ετών.

Επίσης, η αρκτική περιοχή εξακολουθεί παρουσιάζει αλλαγές με πολύ πιο γρήγορους ρυθμού από τις υπόλοιπες περιοχές του πλανήτη και ο πάγος τον θαλασσών μειώθηκε στο δεύτερο μικρότερο καταγεγραμμένο μέγεθός του.

Τις κλιματικές αλλαγές επηρέασαν δύο διαδοχικά φαινόμενα Λα Νίνια που προκαλούν ψυχρά ρεύματα στον Ειρηνικό και επηρεάζουν το κλίμα της περιοχής. Παρόλα αυτά, η θερμοκρασία της θάλασσας ανέβηκε. Η θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας ήταν μία από τις 12 υψηλότερες, ενώ ρεκόρ σημείωσε και η θερμοκρασία σε βάθος 2.300 ποδών. 

Αύξηση παρουσίασαν τα αέρια του θερμοκηπίου, ενώ έπεσαν τα επίπεδα του όζοντος στην Αρκτική. 

Αναλυτικά η έρευνα ΕΔΩ

Για πόσο ακόμη επαρκεί το πετρέλαιο;

Από την Deutsche Welle

«Πρέπει να αποδεσμευτούμε από τα πετρέλαιο, όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους αλλά για πολιτικούς και στρατιωτικούς»

Πριν από 10 χρόνια, στις 22 Μαΐου του 2002, ομάδα επιστημόνων, πολιτικών και δημοσιογράφων ίδρυσε στην Ουψάλα της Σουηδίας την Ένωση για τη Μελέτη του μέγιστου Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου, σε συντομογραφία ASPΟ. Στόχος τους να ενημερώσουν ότι το πετρέλαιο και το φυσικό αέρια δεν θα είναι για πολύ ακόμη διαθέσιμο σε μεγάλες ποσότητες και σε χαμηλές τιμές. Τότε, η τιμή του αργού πετρελαίου ήταν 20 δολάρια το βαρέλι, δέκα χρόνια αργότερα έχει φτάσει τα 100 δολάρια.

«Καταστροφολάγνοι»

Για τον πρόεδρο του ASPΟ, Κιέλ Αλεκλέτ είναι μια από τις πολλές αποδείξεις πως οι προειδοποιήσεις της οργάνωσής του ήταν απόλυτα δικαιολογημένες και σήμερα δικαιώνονται. «Όταν ξεκινήσαμε τη δουλειά μας», λέει ο οικονομολόγος, «η Ντόιτσε Μπανκ, η Παγκόσμια Τράπεζα και άλλες προέβλεπαν για το 2020 τιμή των 25 δολαρίων το βαρέλι». Ο πενταπλασιασμός μέσα σε δέκα χρόνια της τιμής του πετρελαίου έκλεισε τα στόματα εκείνων που αποκαλούσαν τα μέλη του ASPΟ καταστροφολάγνους. Στο μεταξύ όλο και περισσότεροι εμπειρογνώμονες συμμερίζονται τη θεωρία peak oil, σύμφωνα με την οποία η παραγωγή πετρελαίου θα ξεπεράσει σύντομα το σημείο κορύφωσής της. Ακόμη και για το πότε θα γίνει αυτό φαίνεται πως υπάρχει στο μεταξύ συναίνεση.

«Βρισκόμαστε ήδη στο σημείο κορύφωσης» υποστηρίζει Κιέλ Αλεκλέτ. «Ανάμεσα στο 2005 και το 2010 είχαμε καθημερινά σταθερή παραγωγή της τάξης των 81, 5 εκατομ. βαρελιών με απόκλιση λιγότερο του 1%». Μέχρι το 2035 θα πέσει η συμβατική εξόρυξη πετρελαίου περισσότερο από 50 εκ. βαρέλια ημερησίως, απώλεια που δεν αντικαθίσταται με πετρέλαιο από την Αρκτική ή αλλού.

Και οι πολιτικοί;

Σήμερα οι 250 εμπειρογνώμονες από την επιστήμη, την πολιτική και την οικονομία δεν συζητούν πια αν έχει έρθει το σημείο κορύφωσης παραγωγής πετρελαίου, αλλά αν και πως οι επιπτώσεις από την έλλειψη είναι διαχειρίσιμες. Και οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο οικονομικές, όπως επισημαίνει ο Μίχαελ Κλάρε, αμερικανός ερευνητής κρίσεων και διενέξεων. «Πρέπει να αποδεσμευτούμε από τα πετρέλαιο, όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους αλλά για πολιτικούς και στρατιωτικούς», υποστηρίζει. «Γιατί φοβάμαι ότι η τελευταία μάχη για το πετρέλαιο θα είναι εξαιρετικά βίαιη».

Ο Κλάρε φέρνει ως παραδείγματα τις ένοπλες συγκρούσεις για το πετρέλαιο στα στενά του Ορμούζ, στην Αρκτική, στην Κινεζική Θάλασσα και στην περιοχή της Κασπίας. Οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι από τη μείωση των πετρελαϊκών κοιτασμάτων είναι τεράστιες, και σε αυτό συμφωνούν ο επιστήμονες του ASPΟ. Οι πολιτικοί όμως το έχουν πάρει χαμπάρι; «΄Όχι και πιστεύω ότι δεν θέλουν να το παραδεχθούν", λέει ο πρόεδρος του ASPΟ Άλεκλετ. «Οι πολιτικοί σκέπτονται μέχρι τις επόμενες εκλογές, αλλά εδώ πρόκειται για αποφάσεις των επόμενων 10, 15 χρόνων».

Πάνω από 120 db (ντεσιμπέλ) ο θόρυβος στο Γκάζι

---

Επίπεδα θορύβου πάνω από τα όρια παρατηρούνται στις γειτονιές γύρω από την Τεχνόπολις στο Γκάζι του δήμου Αθηναίων.

Οι πολίτες και φορείς αναφέρουν ότι όταν γίνονται συναυλίες ή εκδηλώσεις στο Γκάζι, τα επίπεδα θορύβου ξεπερνούν τα 120 db (ντεσιμπέλ) όταν το όριο είναι 75.

Βάσει των μέχρι τώρα μελετών και μετρήσεων του υπουργείο Περιβάλλοντος, ένα ποσοστό περίπου 23% του πληθυσμού του Δήμου Αθηναίων, ζει σε απαράδεκτα υψηλές στάθμες κυκλοφοριακού θορύβου. Υπολογίζεται ότι σε αυτές τις περιοχές το επίπεδο του θορύβου σε ώρες αιχμής αγγίζει κατά μέσο όρο τα 100 ντεσιμπέλ με κίνδυνο να αντιμετωπίσουν οι κάτοικοι σοβαρά προβλήματα ακοής.

Οι κάτοικοι διαμαρτύρονται επίσης και για μια απόφαση του Γιώργου Καμίνη όταν ήταν Συνήγορος του Πολίτη που δηλώνει κατηγορηματικά ότι δεν μπορεί να είναι συναυλιακός ο χώρος του μνημείου του Γκαζιού.

Από τον δήμο Αθηναίων μας απάντησαν ότι στις συναυλίες και στις εκδηλώσεις στο Γκάζι το επίπεδο θορύβου είναι κάτω από τα όρια των 75 ντεσιμπέλ και έχουν τοποθετηθεί ηχοπετάσματα για την προστασία των κατοίκων.

Στόχους για τις εκπομπές Co2 το 2025 και το 2030 θέτουν οι Βρυξέλλες

Δύο νέους στόχους για τις εκπομπές άνθρακα που θα πρέπει να πετύχουν όλα τα νέα αυτοκίνητα μέχρι το 2025 και το 2030 αναμένεται να θέσουν οι Βρυξέλλες, σύμφωνα με νομοσχέδιο που προετοιμάζεται.

Το έγγραφο που θα δημοσιευθεί τον επόμενο μήνα, δείχνει την πρόθεση της ΕΕ να προωθήσει τα σχέδια να απαλλάξει την οικονομία της Ευρώπης από τον άνθρακα στο 80-95% των επιπέδων του 1990, μέχρι το 2050.

 Τα επιβατικά αυτοκίνητα είναι σήμερα υπεύθυνα για σχεδόν το 12% της μόλυνσης CO2 της Ευρώπης και οι σκέψεις των Βρυξελλών έχουν εστιάσει σε στοιχεία που δείχνουν ότι μεταξύ 1990 και 2008, οι εκπομπές των οδικών οχημάτων έχουν αυξηθεί κατά 26%.

«Το αργότερο μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2014», λέει το νομοσχέδιο, «η Κομισιόν, στη βάση της αναθεώρησης και αξιολόγησης των επιπτώσεων, θα κάνει πρόταση… θέσπισης του επιπέδου αυστηρότητας για τους μακροπρόθεσμους στόχους εκπομπών CO2 για τα νέα επιβατικά αυτοκίνητα για το 2025 και το 2030». 

Τα νέα χαιρετίστηκαν στη Γερμανία, όπου η μεγαλύτερη ένωση αυτοκινήτων στην Ευρώπη, η ADAC, τόνισε ότι χρειάζεται άμεση δράση για να τερματιστεί «η παρατεταμένη εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο». «Προκειμένου να συνεχίσουμε να δίνουμε στους κατασκευαστές οχημάτων βεβαιότητα σχεδιασμού, θα πρέπει να τεθεί δεσμευτικός στόχος για το κλίμα πέραν του 2020», είπε σε δήλωσή της η ομάδα.

Καταναλωτές 
«Θεωρούμε είναι καλά νέα για τους καταναλωτές καθώς θα τους βοηθήσει να εξοικονομήσουν χρήματα από τα καύσιμα», είπε στην EurActiv ο Otmar Lell, πολιτικός σύμβουλος της Ομοσπονδίας Οργανώσεων Γερμανών Καταναλωτών. 

Οι τιμές του πετρελαίου είναι σήμερα σε επίπεδα ρεκόρ σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ωστόσο μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι ο στόχος 95g/km θα μπορούσε να γλιτώσει 848€ ετησίως από τους οδηγούς μέχρι το 2030. 

Ο στόχος των 70g/km για το 2025 θα αυξήσει τις ετήσιες εξοικονομήσεις στα €1,134. 

«Οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται εδώ και καιρό», είπε ο Lell, «οι αυξήσεις γίνονται πιο σημαντικές και τα διαστήματα μεταξύ τους μικρότερα».

Εποχές λιτότητας 

Ωστόσο τα νέα δε θα χαροποιήσουν κάποιους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η Sigrid de Vries από την Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Αυτοκινήτων είπε στη EurActiv ότι ο στόχος των 95 g/km παραμένει «πολύ δύσκολος».

Μια έκθεση αυτής της εβδομάδας από το CARS21 group διαπίστωσε ότι το κόστος ανάπτυξης και παραγωγής των στόχων του 2020 «είναι χαμηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις». Ωστόσο απαντώντας σε ερώτηση της EurActiv στις 6 Ιουνίου ο Sergio Marchionne από την Fiat το περιέγραψε «σχεδόν παράλογο».

Χρ. Ζερεφός. Ευάλωτη η Ελλάδα στη λειψυδρία

Σοβαρές επιπτώσεις θα έχουν οι κλιματικές αλλαγές στην Ελλάδα και τεράστιο κόστος στην ελληνική οικονομία, ανέφερε ο καθηγητής Χρίστος Ζερεφός σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών στη Κρήτη.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, μια από τις επιπτώσεις θα είναι και η μείωση των υδατικών πόρων σε όλη τη χώρα. Υποστήριξε ότι «η αλλαγή του κλίματος έχει σαν συνέπεια οι βροχοπτώσεις να είναι πιο ραγδαίες, με αποτέλεσμα να μην προλαβαίνει να τροφοδοτηθεί ο υδροφόρος ορίζοντας.
Κατά την ομιλία του ανέφερε ότι αναλογές μεταβολές βλέπουμε και στη μείωση της κρυόσφαιρας, δηλαδή μείωση των χιονοπτώσεων, οι οποίες επίσης επιδρούν στον υδρολογικό κύκλο».

Ο Χρ. Ζερεφός, παράλληλα σημείωσε με έμφαση ότι « η Ελλάδα δεν έχει πολλούς υδάτινους πόρους και είναι εξαιρετικά ευάλωτη στο πρόβλημα της λειψυδρίας.

Πόσους πλανήτες καταναλώνουμε;

Στις πρώτες θέσεις των υπερκαταναλωτικών χωρών φιγουράρουν χώρες όπως το Κατάρ, τα Αραβικά Εμιράτα, το Βέλγιο και η Δανία

Οι Έλληνες καταναλώνουν σαν να είχαν στη διάθεση τους τρεις πλανήτες, καταναλώνοντας τριπλάσιους φυσικούς πόρους, ενώ ο μέσος όρος των υπόλοιπων χωρών, που επίσης υπερκαταναλωνει, χρησιμοποιεί τους διπλάσιους φυσικούς πόρους από όσους είναι διαθέσιμοι. 

Το WWF δημοσίευσε την έκθεση Ζωντανός Πλανήτης όπου ταξινομεί τις χώρες ανάλογα με τον τρόπο που παράγουν και καταναλώνουν την ενέργεια το νερό και τους υπόλοιπους φυσικούς πόρους, αλλά και ανάλογα με τρόπο που διαχειρίζονται χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα. 

Η Ελλάδα αν και χωρίς ιδιαίτερη βιομηχανική ή αγροτική παραγωγή καταλαμβάνει την 22η θέση στον κατάλογο των 149 χωρών εξαιτίας του ατομικού μοντέλου κατανάλωσης των πολιτών της. 

Στις πρώτες θέσεις φιγουράρουν χώρες όπως το Κατάρ, τα Αραβικά Εμιράτα του Κουβέιτ που δείχνουν να αγνοούν ότι οι φυσικοί πόροι της γης εξαντλούνται, αλλά και το Βέλγιο η Δανία ο Καναδάς και η Ολλανδία. 

Στις τελευταίες θέσεις έρχονται χώρες που σημειώνουν χαμηλά ποσοστά ανάπτυξης και δεν έχουν πρόσβαση σε βασικά αγαθά. 

Μάλιστα υπολογίζεται ότι το οικολογικό αποτύπωμα των αναπτυγμένων χωρών είναι πέντε φορές μεγαλύτερο από ότι των φτωχών χωρών γεγονός που γεννά αδικίες και ανισότητες. 

Σύμφωνα με την Έκθεση Ζωντανός Πλανήτης, από το 1970 έχει εξαφανιστεί το 30% των ειδών της βιοποικιλότητας ενώ έχουν υποστεί μεγάλη υποβάθμιση και τα οικοσυστήματα. 

Όπως υπογραμμίζει η έκθεση, οι επιπτώσεις της έντονης αστικοποίησης και της συγκέντρωσης των ανθρώπων σε μεγάλες πόλεις θα εντείνει το πρόβλημα και θα απειλήσει την ασφάλεια την υγεία και την ευημερία του πλανήτη και γι αυτό είναι ανάγκη να αλλάξουμε τον τρόπο διαχείρισης της φύσης. 
Η έκθεση προτείνει 16 άξονες προτεραιότητας, μεταξύ των οποίων η βελτίωση των καταναλωτικών προτύπων, η οικονομική αποτίμηση των φυσικών πόρων ώστε να γίνεται ορθολογικότερη η διαχείρισή τους και η δημιουργία νομικών και πολιτικών πλαισίων που διευκολύνουν τη δίκαιη πρόσβαση σε τροφή, νερό και ενέργεια. 

Επιστροφή στην ελιά

Αναδημοσίευση από την Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Της Ιωάννας Φωτιάδη 

 
«Ξεφόρτωσε την ελιά, να σε φορτώσει λάδι» λέει η λαϊκή παροιμία, η οποία εσχάτως ηχεί πιο επίκαιρη από ποτέ. Πρόσφατη έρευνα αποδεικνύει τη στροφή των Νεοελλήνων στην αγροτική παραγωγή ως διέξοδο από την κρίση, και κυρίως στην ελαιοκομία. Σύμφωνα με σφυγμομέτρηση της Kapa Research για λογαριασμό του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού «Δήμητρα», το 51,5% όσων σκέφτονται να επιστρέψουν στην επαρχία (συνολικά το 68,2% των ερωτηθέντων, εκ των οποίων το 47,6% σκοπεύει να ασχοληθεί με τον αγροτικό τομέα) έχει στόχο να ασχοληθεί με την ελαιοκομία, τόσο με την καλλιέργεια της ελιάς όσο και με την επεξεργασία και τυποποίηση του ελαιολάδου και των υποπροϊόντων. 

Η ερμηνεία μοιάζει απλή: στην ελληνική γη είναι διάσπαρτα ελαιόδεντρα, τα οποία ευδοκιμούν λόγω κλίματος ακόμα και με μηδενική φροντίδα. Πολλοί κάτοικοι μεγάλων πόλεων έχουν κληρονομήσει ρίζες λιόδεντρων στις ιδιαίτερες πατρίδες τους, από τις οποίες συχνά εξασφάλιζαν το λάδι της χρόνιας. Bέβαια, κοινός τόπος έως και σήμερα ήταν η εγκατάλειψη εκτάσεων με ελιές από τους ιδιοκτήτες τους, επειδή βρίσκονταν μακριά ή επειδή έκριναν την ενασχόληση ασύμφορη - η τιμή πώλησης του ελαιολάδου βρισκόταν για χρόνια σε «ελεύθερη πτώση». Καθώς, όμως, έχει ο καιρός γυρίσματα, η καλλιέργεια της ελιάς ανεβαίνει και πάλι στην αξιακή κλίμακα των Ελλήνων. 

«Παλιά ο κόσμος έκρινε ότι δεν άξιζε να καλλιεργεί ένα μικρό κτήμα» αναφέρει στην «Κ» έμπειρος γεωπόνος, «τώρα όμως η «μονάδα μέτρησης» αλλάζει. Από μια έκταση τριών στρεμμάτων με ελιές μια οικογένεια βγάζει το λάδι της χρονιάς και με το παραπάνω. Αυτό αποτελεί μια σημαντική ελάφρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού». Επίσης, η καλλιέργεια της ελιάς παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα. «Δεν είναι μια ιδιαίτερα απαιτητική καλλιέργεια, η εντατική δουλειά συμπυκνώνεται το πολύ σε δύο μήνες: στη συγκομιδή περισσότερο και εν συνεχεία στη λίπανση, επιτρέποντας στον καλλιεργητή να έχει και άλλες επαγγελματικές ασχολίες». 

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, οι μισοί εκ των ερωτηθέντων (51,5%) ενδιαφέρονται να ασχοληθούν με τις βιολογικές καλλιέργειες. Εν προκειμένω και στην ελαιοκομία παρατηρείται αυτή η μετάβαση. Η αλλαγή των καλλιεργητικών μεθόδων είναι πιο εύκολη για τους ελαιοπαραγωγούς, σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα οι γεωργοί εφαρμόζουν ήδη βιολογική διαχείριση, χωρίς να το ξέρουν! Οι παγίδες δάκου, που είναι μέρος της βιολογικής διαχείρισης, έχουν επικρατήσει έναντι των χημικών ψεκασμών, όπως προτιμάται και η οργανική λίπανση για λόγους οικονομίας. Ο 38χρονος Σταύρος Λουκαρέας εντάχθηκε πριν από 4 χρόνια στην ομάδα των «Βιο-Λόγων Μάνης» και αποφάσισε να περάσει από τη συμβατική στη βιολογικη καλλιέργεια. «Ηθελα να αποφύγω τα δηλητήρια, που από παιδί εισέπνεα» λέει με ειλικρίνεια. «Τώρα χρησιμοποιώ για λίπανση κοπριά από γίδια, βιολογικά σκευάσματα, ενώ ξεκίνησα να ψεκάζω με βιολογικό χαλκό», εξηγεί. Η μείωση του καρπού κατά τη μετάβαση προβληματίζει βέβαια τον νεαρό βιοκαλλιεργητή, ωστόσο, η υψηλότερη τιμή πώλησης του βιολογικού (2,90 ευρώ το κιλό) έναντι του συμβατικού ελαιόλαδου (2,20 - 2,30 ευρώ το κιλό) εξισορροπεί κάπως την κατάσταση. 

Παγκόσμια διάκριση 

Στην άλλη άκρη της Ελλάδας, στον ακριτικό Εβρο, η ελαιοκομία όχι μόνον ανθεί αλλά τα προϊόντά της κερδίζουν εντυπώσεις παγκοσμίως. Ο λόγος για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο του ελαιοτριβείου «Κύκλωπας» από τη Μάκρη Αλεξανδρούπολης, που κέρδισε την Κυριακή το χρυσό μετάλλιο στην Πορτογαλία σε διεθνή διαγωνισμό για έξτρα παρθένα ελαιόλαδα, ενώ έχει πολλάκις διακριθεί (2008, 2010, 2012) και στο ελληνικό Φεστιβάλ Ελαιολάδου. «Εδώ, λόγω κλίματος, κάνουμε τη συγκομιδή πιο νωρίς απ' ό,τι στην υπόλοιπη Ελλάδα, με αποτέλεσμα ο καρπός να είναι ακόμα πράσινος και να διατηρεί πολλά από τα αρώματα της τοπικής μας ποικιλίας» λέει στην «Κ» η γεωπόνος και μέλος της οικογενειακής επιχείρησης κ. Βάλια Κελίδου. «Είμαστε πολύ προσεκτικοί κατά το μάζεμα της ελιάς, ώστε να μην τραυματιστεί ο καρπός, χρησιμοποιούμε δονητικό μηχάνημα ελιάς και ελαιοραβδιστικά» επισημαίνει η κ. Κελίδου. «Δεν είμαστε στη βιολογική καλλιέργεια, αλλά τηρούμε με συνέπεια τους κανόνες στη λίπανση και το ράντισμα» συμπληρώνει. Η οικογένεια κατέχει 10.000 ελαιόδεντρα, ενώ επιλεκτικά συνεργάζεται και με παραγωγούς της περιοχής. «Το λάδι μας προμηθεύει τις αγορές της Θράκης» καταλήγει η κ. Κελίδου, «αν και τώρα μετά τη βράβευση φλερτάρουμε δειλά με την ιδέα να εξάγουμε».  

Nέος Δασικός Κώδικας στη Βραζιλία διχάζει

---

---

Mετά από πολύμηνες διαβουλεύσεις στο Κοινοβούλιο της Βραζιλίας, ένα αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο για την προστασία των τροπικών δασών από την αποψίλωση προκαλεί τριγμούς στην κυβερνητική σταθερότητα.

Δυσοίωνο διαγράφεται το μέλλον των τροπικών δασών της Βραζιλίας. Το Κοινοβούλιο της χώρας ενέκρινε ένα νέο δασικό νονοσχέδιο που φαίνεται να αποδυναμώνει την προστασία των δασών της. Με 184 από το σύνολο των 274 ψήφων εγκρίθηκε την περασμένη Τετάρτη το σχέδιο αναθεώρησης του βραζιλιάνικου Δασικού Κώδικα (Codigo Florestal) προκαλώντας κλυδωνισμούς στο κυβερνητικό μέτωπο.

Μια αμφιλεγόμενη αγροτική μεταρρύθμιση

Οι πρόσφατες τροπολογίες δεν περιέχουν σχεδόν κανένα από τα σημεία της αρχικής πρότασης νόμου της Προέδρου της χώρας Ντίλμα Ρούσεφ. Η εξέλιξη αυτή έχει πάρει έντονη πολιτική χροιά, θεωρούμενη από ευρύτερους κυβερνητικούς και αντιπολιτευτικούς κύκλους ως προσωπική αποτυχία της Ρούσεφ. Όλα αυτά ενόψει της συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Αειφόρο Ανάπτυξη «Ρίο +20», η οποία έχει προγραμματιστεί για τον ερχόμενο Ιούνιο.

Οι τροποποιήσεις του Δασικού Κώδικα αφορούν την αγροτική μεταρρύθμιση, την αποψίλωση των τροπικών δασών, το αίτημα των αγροτών για αναδασμό της γης, αλλά και την παροχή αμνηστίας σε αγρότες που έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για παράνομη αποψίλωση και χρήση δασικών εκτάσεων.

Διαμαρτυρίες για την καταστροφή των δασών του Αμαζονίου

Σύμφωνα με τους υποστηρικτές του νέου νομοθετικού πλαισίου, τερματίζεται μία μακρά λίστα δικαστικών υποθέσεων για παράνομες αποψιλώσεις τροπικών δασών. Παράλληλα δίνονται νέα αναπτυξιακά κίνητρα στους αγρότες. Εντούτοις οι αντιδράσεις από οικολογικές οργανώσεις είναι εξίσου μαζικές με κύριο αντεπιχείρημα την καταστροφή τεράστιων εκτάσεων τροπικού δάσους και σπάνιων οικοσυστημάτων.

Επίσημα στοιχεία αναφέρουν πως κατά την περίοδο 2010-2011 καταστράφηκαν 6238 τ.μ. δάσους.

«Πρόκειται για την αρχή του τέλους των τροπικών δασών» ανέφερε σε σχετική ανακοίνωσή της η Greenpeace. H καταστροφή των δασών στη Βραζιλία για αγροτικούς και βιομηχανικούς σκοπούς έχει πολλάκις κατηγορηθεί στο παρελθόν ως υπεύθυση για τα 2/3 των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Τόσο η Greenpeace, όσο και η WWF κατηγόρησαν ευθέως τον κυβερνητικό συνασπισμό της χώρας ότι ενδίδει στις πιέσεις του πανίσχυρου αγροτικού λόμπι.

Τις τελευταίες δεκαετίες μεγάλες γεωργικές εκμεταλλεύσεις εμφανίζονται στη θέση εκτάσεων τροπικού δάσους. Σήμερα κυριαρχούν αχανείς φυτείες σόγιας και βοσκοτόπια για βοοειδή. Πολλοί καλλιεργητές και κτηνοτρόφοι έχουν καταλάβει τις επίμαχες περιοχές παράνομα. Ο νέος νόμος προβλέπει επίσης τη δυνατότητα παροχής αμνηστίας σε όσους νέμονται αντίστοιχες εκτάσεις παράνομα.

Παρά το γεγογός ότι το Εργατικό Κόμμα της Ρούσεφ δε στήριξε τις εν λόγω τροποποιήσεις, οι βουλευτές του δεύτερου εταίρου του κυβερνητικού συνασπισμού τις υπερψήφισαν, κλονίζοντας έτσι τις πολιτικές ισορροπίες. Οι υποστηρικτές της Ρούσεφ, αλλά και πλήθος ακτιβιστών αναμένουν μια δυναμική απάντηση από την πλευρά της με την άσκηση προεδρικού βέτο και αναπομπή του επίμαχου νομοσχεδίου εκ νέου στο Κοινοβούλιο.

---